W naszym przedszkolu dziecko znajduje możliwości indywidualnego rozwoju, poznaje swoje prawa, myśli i działa ekologicznie, uczy się żyć i w czystym i zdrowym świecie, zdobywa wiedzę i doświadczenie informatyczne, rozwija aktywność twórczą.Nasze przedszkole jest przedszkolem otwartym na potrzeby dzieci i rodziców.

Kącik logopedyczny

Drodzy rodzice!

W naszym kąciku logopedycznym znajdziecie informacje i ciekawostki z dziedziny logopedii, propozycje ćwiczeń, zabaw i wierszyków usprawniających i wspomagających wymowę, które możecie wykonywać z dzieckiem w domu.

Logopeda - mgr Beata Lenart

We wrześniu w naszym przedszkolu prowadzona jest obserwacja i badania przesiewowe mowy dzieci uczęszczających do placówki. Opieką logopedyczną zostaną objęte dzieci wyłonione na podstawie badań przesiewowych oraz dzieci z zaleceniem pomocy logopedycznej w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego lub w opinii wydanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną.


Jak przebiega rozwój mowy dziecka?

Wiedza o tym jak rozwija się mowa dziecka jest dla rodziców bardzo ważna. Bez tej wiedzy, nie możemy dziecku pomóc, a nawet więcej - możemy zaszkodzić, wymagając tego, czemu sprostać nie może, lub lekceważąc, przeoczając niepokojące sygnały. Rozwój mowy nie przebiega jednakowo u wszystkich dzieci. Jedne dzieci zaczynają mówić wcześniej, u innych zaś przyswajanie głosek przebiega wolniej. Rozwój mowy uwarunkowany jest genetycznie. Zależy on jednak nie tylko od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, ale także od warunków społecznych, kontaktu ze środowiskiem, z innymi ludźmi. Możemy wyróżnić cztery okresy w rozwoju mowy dziecka (wg L. Kaczmarka).

Są to:

Każdy z tych okresów cechuje specyficzna dynamika rozwoju.

Okres melodii

W tym najwcześniejszym okresie, dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku. Około 2-3 miesiąca życia pojawia się głużenie - niemowlę zaczyna wydawać różne dźwięki. Nie jest to jeszcze mowa, ale nieświadome ćwiczenie narządów artykulacyjnych. Około 6 miesiąca życia pojawia się gaworzenie, które polega na powtarzaniu i naśladowaniu dźwięków mowy. Dziecko artykułuje dźwięki przypadkowo, ale też powtarza te zasłyszane z otoczenia- "rozmawia" z dorosłymi posługując się prostymi sylabami. Pod koniec pierwszego roku życia dziecko dużo już rozumie, spełnia proste polecenia. Pojawiają się pierwsze wyrazy: mama, tata, baba.

Okres wyrazu

Maluch rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań, niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć. Komunikuje się z otoczeniem za pomocą wyrazu, ale mowa jest nadal mocno uproszczona. Zamierzając wypowiedzieć wyrazy wielosylabowe, dziecko zazwyczaj realizuje jedynie pierwsze lub ostatnie sylaby wyrazu np.: daj- „da”, pomidor- „midol”. Często dziecko posługuje się wyrazami dźwiękonaśladowczymi: „hau”, „miał”, „be”, „me” nazywając rozpoznane elementy otoczenia. Wymawia wszystkie samogłoski, oprócz nosowych (ą, ę) oraz najłatwiejsze spółgłoski: p, b, m, t, d, n, k, ś. Pozostałe głoski zamienia na inne, łatwiejsze do wymówienia np. ciocia- „tota”, dzieci – „deti”.

Okres zdania

Między drugim a trzecim rokiem życia, dziecko zaczyna budować zdania. Początkowo są to zlepki wyrazowe lub równoważniki zdań. Z czasem pojawiają się zdania złożone z trzech i większej ilości wyrazów. Pomimo błędów gramatycznych, mowa dziecka jest coraz bardziej zrozumiała dla najbliższego otoczenia. Dziecko wymawia większość głosek: p, m, b, pi, bi, mi, t, d, n, ń, k, g, ch, f, w, fi, wi, l, ś, ź, ć, dź, ł, j; a pod koniec tego okresu mogą pojawić się głoski syczące (sz, c, dz) a nawet szumiące (sz, ż, cz, dż). Najczęściej jednak, głoski trudniejsze są zastępowane łatwiejszymi np. głoski syczące i szumiące zastępowane są ciszącymi (ś, ź, ć, dź). Przyczyn zjawiska upatruje się w słabej sprawności narządów artykulacyjnych, zwłaszcza języka.

Okres swoistej mowy dziecięcej

Okres ten trwa najdłużej i prowadzi do pełnego zrozumienia mowy dziecka przez otoczenie. Dziecko zaczyna prowadzić swobodne rozmowy. U dzieci w tym okresie można dostrzec duże zainteresowanie światem i niekończące się pytania o wszystko. W początkowym okresie wypowiedzi niektórych dzieci nadal może cechować niepoprawność artykulacyjna.

Mowę dziecka trzyletniego, które trafia do przedszkola, cechuje zmiękczanie głosek sz, ż, cz, dż, s, z, c, dz często zastępowane są przez ś, ź, ć, dź ; r może być zastępowane przez j lub l, zamiast f może występować ch i odwrotnie. Wyrazy często są poskracane a głoski poprzestawiane np. „kolomotywa” zamiast lokomotywa, „bebek” zamiast chlebek, „pomasłować” zamiast posmarować masłem.

Wymowa dziecka czteroletniego różni się pod względem dźwiękowym w stosunku do trzylatka. Utrwalają się głoski : s, z, c, dz, dziecko nie powinno ich wymawiać jak: ś, ź, ć, dź. Nie powinna już występować zamiana k, g na t, d oraz zamiana głoski l na j, f na ch .Może pojawić się głoska r i głoski sz, ż, cz, dż choć dziecko jeszcze je zamienia na s, z, c, dz lub ś, ź, ć, dź.

Mowa dziecka pięcioletniego jest już w zasadzie zrozumiała. Głoski sz, ż, cz, dż, które pojawiły się w czwartym roku życia, zaczynają się ustalać. Dziecko potrafi je poprawnie powtórzyć, ale w mowie potocznej mogą być wymawiane jak s, z, c, dz. Głoska r powinna być wymawiana, ale często pojawia się dopiero w tym okresie.

U sześciolatków mowa powinna być już opanowana pod względem dźwiękowym. Mogą się jeszcze zdarzać pomyłki, ale powinny być coraz rzadsze.

Dziecko siedmioletnie mówi poprawnie pod względem artykulacyjnym, gramatycznym i składniowym.

Pamiętajmy o tym , że każde dziecko jest inne i rozwija się we własnym tempie. Jeżeli jednak pojawiają się w jego mowie nieprawidłowości najlepiej skontaktować się z logopedą. Wady wymowy można usunąć, ale trzeba je w porę zdiagnozować i podjąć właściwą terapię. Systematyczna praca zarówno z logopedą, jak i w domu z rodzicami, przyniesie oczekiwane efekty.

Literatura:
Demel G: Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, Warszawa, (2008) wyd.9.
Kaczmarek L: Nasze dziecko uczy się mowy, Lubddn, (1988).
Michalak-Widera I., Węsierska K.: Aby nasze dzieci mówiły pięknie. Program terapii stymulującej nabywanie mowy przez dzieci prawidłowo rozwijające się, jak i te, u których rozwój przebiega nieharmonijnie, Katowice , (2001).
Sawa B:Dzieci z zaburzeniami mowy, Warszawa, (1990).
Sołtys-Chmielowicz A.: Rozwój mowy dziecka, [w:] Sołtys-Chmielowicz A. Tkaczyk G., Usprawnianie mowy u dzieci specjalnej troski. Metodyka postępowania, Lubddn, s. 30-38, (1993).

Ćwiczenia usprawniające narządy mowy

Warunkiem prawidłowej wymowy głosek jest m. in. odpowiedni poziom sprawności narządów artykulacyjnych: języka, warg, żuchwy i podniebienia miękkiego. Ćwiczenia usprawniające mają na celu wypracowanie zręcznych i celowych ruchów narządów mowy. Dziecko musi mieć wyczucie danego ruchu i położenia poszczególnych artykulatorów. Gimnastykę aparatu mowy najlepiej prowadzić w formie zabawy, aby dziecko odczuwało radość i zadowolenie. Nie krytykujmy, ani nie zmuszajmy do ćwiczeń. Czas trwania i liczbę powtórzeń należy dostosować do indywidualnych potrzeb oraz możliwości dziecka. Bardzo istotne jest, aby były one wykonywane często i systematycznie, oraz aby dziecko miało możliwość obserwowania pracy aparatu mowy w lustrze.

Ćwiczenia warg

Ćwiczenia żuchwy

Ćwiczenia języka

Ćwiczenia podniebienia miękkiego

Literatura:
A. Balejko: Jak usuwać wady mowy, Orthdruk, Białystok 1992
G. Demel: Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP, Warszawa 1994
E. Minczakiewicz: Logopedia, WSiP, Warszawa
E. Sachajska: Uczymy poprawnej wymowy, WSiP, Warszawa 1981
I. Styczek: Logopedia, PWN, Warszawa 1983

Oddychanie

Wpływ i znaczenie oddychania na prawidłowy rozwój mowy dziecka.

Oddychanie to podstawowa i niezbędna do życia czynność fizjologiczna. Mówienie jest nierozłącznie związane z oddychaniem. Prawidłowe oddychanie jest warunkiem dobrej wymowy oraz silnego głosu. Inny jest sposób oddychania wtedy gdy milczymy a inny, gdy mówimy. W czasie snu i milczenia oddychamy przez nos, natomiast podczas mówienia i śpiewania przez usta.

Wiele dzieci w wieku przedszkolnym ma problemy z prawidłowym (czyli przez nos) oddychaniem. Dzieci bawiąc się lub śpiąc, mają otwarte usta. Ustny tor przepływu powietrza tzw. nawykowe oddychanie przez usta jest nieprawidłowe i niekorzystne dla rozwoju mowy dziecka.

Niepokojące objawy które może zauważyć każdy rodzic:

Jeżeli zaobserwowaliście któryś z tych objawów należy udać się do laryngologa a jeśli laryngologicznie wszystko jest w porządku do alergologa. Może to bowiem świadczyć o krzywej przegrodzie nosowej, przeroście trzeciego migdałka lub/i migdałków podniebiennych lub alergii.

Dziecko oddychające w nieprawidłowy sposób narażone jest na:

Celem ćwiczeń oddechowych jest:

Wykonując ćwiczenia oddechowe należy pamiętać o kilku zasadach:

Propozycje ćwiczeń oddechowych:

  1. Wdech nosem ( usta zamknięte) i wydech ustami.
  2. Wdech ręce do góry, wydech ręce na dół.
  3. Dmuchanie na piórka, paski papieru, kulki z waty, wiatraczek.
  4. Dmuchanie na piłeczkę pingpongową, wyścigi piłeczek
  5. Wykonanie wdechu (nosem) i dość długiego, powolnego wydechu ustami - dmuchanie na zawieszony na nitce lekki przedmiot (krążek z papieru kolorowego, wata, gąbeczka, folia) tak, aby jak najdłużej utrzymać go w oddaleniu.
  6. Chuchanie na zmarznięte ręce.
  7. Dmuchanie przez rurkę włożoną do wody „bulgotanie”, można bawić się w „gotowanie wody” lub „sztorm na morzu”. Raz dziecko dmucha lekko, raz mocno.
  8. Nadmuchiwanie balonika, piłki.
  9. Gra na trąbce, organkach, flecie.
  10. Puszczanie baniek mydlanych
  11. Zdmuchiwanie kropli deszczu, piórek, listków w czasie spacerów.
  12. Gotowanie obiadu – rozdmuchiwanie w naczyniu chrupek, ryżu, kaszy, pociętej gąbki, kawałków styropianu.
  13. Dmuchanie na płomień świecy – długo i delikatnie tak by tańczył oraz mocno i krótko by zgasł.
  14. Naśladowanie śmiechu różnych osób: staruszki: che- che- che,, kobiety – wesołe cha- cha- cha, mężczyzny – rubaszne ho- ho- ho, dziewczynki – piskliwe, chichotliwe chi- chi- chi.
  15. Oddychanie przeponowo – brzuszne: dziecko leży na plecach na łóżku. Na brzuszku kładziemy mu misia. Dziecko nabiera powietrze nosem do brzucha (nie do klatki piersiowej)-miś musi się unieść, wypuszcza powietrze ustami-miś opada. Kiedy dziecko nauczy się oddychać w ten sposób na leżąco, można przejść do siedzenia i stania. Podczas wydychania powietrza może wymawiać samogłoski, lub głoskę s lub f- jeśli są dobrze wymawiane.

Ćwiczenia połączone z wypowiadaniem pojedynczych głosek, słów:

  1. Wdech krótki, na wydechu dziecko wymawia samogłoskę „a”, jak najdłużej na tym samym tonie, potem kolejne samogłoski: e, u, i, o, np. kołysanie lalki aaa, płacz dziecka uuu, syrena iii.
  2. Naśladowanie lokomotywy – wydmuchiwanie „nadmiaru pary” – ffff,.
  3. Naśladowanie balonika – wypuszczanie powietrza z jednoczesnym odgłosem „ sssss”.
  4. Naśladowanie syreny – „ eu-eu- eu”, „ au-au-au” – na jednym wydechu.
  5. Wydłużanie fazy wydechowej: wdech i wydech nosem, w czasie wydechu mruczy - mówi długo spółgłoskę „m”.

Ćwiczenia z zatrzymaniem powietrza po zrobieniu wdechu:

  1. Przy wdechu dziecko podnosi przy pomocy rurki fragment obrazka, zatrzymuje powietrze, przy wydechu kładzie go w odpowiednie miejsce.
  2. Przenoszenie za pomocą słomki białych kropek na kapelusz muchomora, kropek na skrzydełka biedronki itp.

Wszystkim Dzieciom i Rodzicom życzę dobrej zabawy i miłego, wspólnie spędzonego czasu podczas ćwiczeń oddechowych!

Literatura:
A. Jopkiewicz, E. Suliga: Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania”, Radom- Kielce 2005
B. Mackiewicz: „Znaczenie oddychania przez nos dla morfo-czynnościowego kształtowania się jamy ustnej”, W-wa 1992.
M. Mieszkowicz: „Oddychanie dziecka warunkiem jego życia i rozwoju” www.poradniklogopedyczny.pl
A . Walencik –Topiłko: „Głos jako narzędzie. Materiały do ćwiczeń emisji głosu dla osób pracujących głosem i nad głosem”, Gdańsk 2009.

Praktyczne wskazówki dla Rodziców czyli jak stymulować mowę dziecka.

Wszelkie czynności mające na celu stymulowanie rozwoju mowy powinny mieć formę zabawy i być przede wszystkim przyjemnością dla dziecka. Nie zmuszajmy dziecka, jeśli nie jest gotowe na ćwiczenia z mówienia, natomiast za wszelkie próby i najmniejszy sukces powinniśmy dziecko pochwalić.

1. Róbcie z dzieckiem ćwiczenia usprawniające pracę narządów artykulacyjnych.

Parskanie jak konik, następnie kląskanie językiem.

Cmokanie.

Kotek ziewa (naśladowanie ziewania), oblizuje wąsy (ruch językiem wokół warg),myje ząbki (przesuwa językiem po zębach górnych i dolnych).

2. Naśladujcie odgłosy otoczenia.

Odgłosy wydawane przez zwierzęta:

Kotek mruczy: mmmmm,

Wąż syczy: sssssss

Pszczoła bzyczy: bzz bzz

Dźwięki pojazdów:

Straż pożarna jedzie – eee ooo eee ooo (z przesadną artykulacją samogłosek – wargi rozciągają się, a następnie ściągają)

Samolot leci: uuuuu (dzióbek z warg) i ląduje iiiiiiiiii (szeroki uśmiech)

Pociąg jedzie: fu fu fu (górne zęby dotykają dolnej wargi)

Wyrażenia dźwiękonaśladowcze są bardzo ważnym etapem w rozwoju mowy. W trakcie ich wypowiadania dziecko utrwala sobie głoski oraz uczy się łączyć sylaby, np. be be, pa pa. Jeśli dziecko ma trudności z wyrażeniami dźwiękonaśladowczymi zacznij od tych, które zbudowane są z samogłosek (aaaa, iiiiii, uuuuu, ooooo). Można nimi nazwać emocje, odgłosy zwierząt i otoczenia. Później przejdź do wyrażeń zawierających spółgłoski, które pojawiają się w mowie dziecka najwcześniej – p, b, m (pa, ba, ma). Z czasem można zacząć łączyć sylaby (pa pa, mama).

3. Patrzcie na dziecko kiedy do niego mówicie oraz kiedy oczekujecie od niego odpowiedzi.

W ten sposób dziecko ćwiczy kontakt wzrokowy z rozmówcą i ma okazję do obserwacji pracy artykulatorów.

4. Róbcie dziecku tzw. KĄPIEL SŁOWNĄ –opowiadajcie o tym co robicie, co dzieje się wokół. Niech mowa towarzyszy spacerom, zakupom, codziennym czynnościom. Mówcie powoli, używając prostych słów. Wasza wypowiedź musi być dla dziecka zrozumiała, a dzięki intonacji i gestykulacji – barwna i interesująca.

Mama je jabłko. Jabłko jest czerwone i słodkie. Zobacz.

Teraz założymy czapkę. Czapka jest zielona i miękka. Ma pompon.

Umyj buzię. Gdzie masz buzię? Pokaż.

5. Pokazujcie dziecku przedmioty codziennego użytku, z którymi często ma kontakt. Opisujcie dokładnie co to jest; do czego służy; jaki ma kolor i kształt.

6. Oglądajcie wspólnie z dzieckiem obrazki. Wskazujcie na różne przedmioty, nazywajcie je, opisujcie.

7. Zadawajcie dziecku krótkie proste pytania prowokujące do mówienia np. Kto to? Gdzie jest lala? Jest mała czy duża? Jest smutna, czy wesoła? Itp. Jeśli dziecko nie odpowiada, sam udziel odpowiedzi. Nigdy jednak nie należy od razu odpowiadać za dziecko. Trzeba dać mu szansę, aby się zastanowiło i spokojnie odpowiedziało.

8. Chwalcie dziecko za każdy przejaw aktywności werbalnej. Dostrzegaj każde, nawet najmniejsze osiągnięcie, nagradzając je pochwałą. Dołóż wszelkich starań, aby rozmowa była dla dziecka przyjemnością.

9. Opowiadajcie i czytajcie dziecku bajki.

Warto poświęcić 15-30 min dziennie na przeczytanie lub opowiedzenie dziecku bajeczki. To nie tylko rozwija wyobraźnię, lecz także poszerza zasób słownictwa, uczy koncentracji uwagi i daje dziecku poczucie bliskości.

10. Dbajcie o poprawność swoich wypowiedzi. Nie posługujcie się językiem dziecka. Nie spieszczajcie nadmiernie form. Nie nazywajcie przedmiotów, czynności lub osób w taki sam sposób jak dziecko.Pamiętajcie, że dziecko naśladuje właśnie Was!

11. Śpiewajcie z dzieckiem. Mówcie wierszyki, wyliczanki Jest to ćwiczenie językowe, rytmiczne, a zarazem terapeutyczne.

Piosenki, wierszyki i wyliczanki rymują się, a dzięki swej melodyjności są łatwe do zapamiętania.

12. Rysujcie z dzieckiem. Mów co kreślimy – np. teraz rysujemy kotka; to jest głowa, a tu są oczy, nos, itd. Zachęcajcie dziecko do wypowiedzi podczas rysowania. Można także łączyć rymowanki z rysowaniem:

np. „ Kółka, kółko i kreseczka

tu laseczka, tam laseczka.

Widzi młody, widzi stary

że nam wyszły…okulary!”

13. Bawcie się razem z dzieckiem. Odgrywajcie różne role podczas zabawy np. lekarz, sprzedawca itp. Zabawy tematyczne rozwijają wyobraźnię, uczą naprzemienności ról, zasad zachowania w określonych sytuacjach komunikacyjnych oraz poszerzają zasób słownictwa dziecka.

14. Sprawdzaj czy dziecko rozumie Twoje polecenia.

Polecenia powinny być proste i dotyczyć czynności lub przedmiotów, które są dziecku bliskie.

Daj misia.

Przynieś buty.

Połóż piłkę na krześle.

15. Nie wyręczajcie dziecka w mówieniu. Jeśli dziecko ma trudność z wypowiedzeniem wyrazu, pozwól mu spokojnie dokończyć, po czym powiedz ten wyraz jeszcze raz poprawnie.

16. Nie poprawiajcie każdego słowa i każdej niegramatycznej wypowiedzi dziecka. To może wywołać zniechęcenie do mówienia.

17. Nie wymagajcie od dziecka, aby wymawiało głoski, na które fizjologicznie nie jest jeszcze gotowe. Może to doprowadzić do deformacji głoski.

ZamknijTa strona używa pliku COOKIE z zapisanym identyfikatorem sesji użytkownika w celu optymalizacji. Strona korzysta także z plików COOKIE systemu Google Analytics w celach statystycznych. Żadne wrażliwe dane nie są zbierane. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu.